Səs xırıltısı nədir?
Səs xırıltısı səsin normal keyfiyyətini itirməsi — boğuq, kobud, zəif və ya titrək çıxmasıdır. Səs qırtlaqdakı səs tellərinin titrəməsi ilə yaranır; tellərin şişməsi, üzərində törəmə əmələ gəlməsi və ya tam bağlanmaması səsi dəyişir. Bu, bir xəstəlik deyil, müxtəlif səbəblərin əlamətidir.
Səs xırıltısına nə səbəb olur?
Ən çox rast gəlinən səbəb soyuqdəymə zamanı kəskin laringit və səsin həddindən artıq işlədilməsidir (qışqırma, uzun danışma). Digər səbəblər: səs tellərində düyün, polip və ya kista; mədə turşusunun qırtlağa qalxması (reflüks); siqaret; allergiya və burun və sinus axıntısı; qalxanabənzər vəz xəstəlikləri; səs teli iflici; nadir hallarda qırtlaq şişləri. Müəllim, müğənni və çağrı mərkəzi işçiləri kimi səsini çox işlədənlər risk qrupundadır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli?
Səs xırıltısı 2–3 həftədən çox davam edirsə — xüsusilə siqaret çəkənlərdə — mütləq LOR müayinəsi aparılmalıdır. Udma çətinliyi, nəfəs darlığı, boyunda törəmə, qanlı bəlğəm, səsin tamamilə itməsi və ya çəki itkisi ilə müşayiət olunan səs dəyişikliyi gecikdirilmədən araşdırılmalıdır.
Diaqnoz necə qoyulur?
Qırtlaq və səs telləri həkim kabinetində endoskopla (laringoskopiya) birbaşa müayinə olunur; prosedur bir neçə dəqiqə çəkir və narahatlıq törətmir. Bu müayinə səs xırıltısının səbəbini əksər hallarda dəqiq müəyyən edir.
Səs xırıltısının müalicəsi
Müalicə səbəbə görə seçilir: kəskin laringitdə səsin dincəlməsi, bol maye və buxar; reflüksdə pəhriz və turşu azaldan dərmanlar; düyünlərdə səs terapiyası (loqopedlə); polip və kistalarda mikrocərrahi əməliyyat; səs teli iflicində səs terapiyası və ya cərrahi düzəliş. Şübhəli törəmələrdə biopsiya vacibdir. Uzun müddət davam edən səs xırıltısı yalnız şikayətlərə əsaslanaraq reflüksə bağlanmamalı, əvvəlcə səs telləri endoskopik müayinə ilə qiymətləndirilməlidir.
Səsinizi qorumaq üçün
Gündə kifayət qədər su için, siqaretdən və tüstülü mühitdən uzaq durun, səsli mühitdə qışqırmaq əvəzinə yaxınlaşıb danışın, boğaz təmizləmə vərdişindən çəkinin. Uzun danışma dövrlərində qısa fasilələr verin. Reflüks şübhəsi varsa gecə yatmazdan 2–3 saat əvvəl yemək yeməyin.
Bu mövzu haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsiniz?
Ətraflı məqaləni oxuƏlaqəli məqalələr
Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.