Limfa düyünü nədir?
Limfa düyünləri immun sisteminin bir hissəsi olan, bədənin müxtəlif nahiyələrində yerləşən kiçik, lobyayabənzər strukturlardır. Boyunda 300-ə yaxın limfa düyünü var və onlar baş-boyun nahiyəsindən gələn limfa mayesini süzərək mikrobları və anormal hüceyrələri tutur. Sağlam vəziyyətdə əksəriyyəti əllə hiss olunmur; hiss olunanlar isə adətən 1 sm-dən kiçik, yumşaq və hərəkətli olur.
Boyundakı limfa düyünləri nə üçün böyüyür?
Ən çox rast gəlinən səbəb infeksiyalardır: boğaz və badamcıq iltihabı, diş və diş əti infeksiyaları, soyuqdəymə, qulaq iltihabı və ya viruslu infeksiyalar (məsələn, infeksion mononukleoz) boyundakı düyünlərin müvəqqəti böyüməsinə səbəb olur. Bu düyünlər adətən ağrılı, yumşaq və hərəkətli olur, infeksiya keçdikdən sonra 2–4 həftə ərzində kiçilir. Daha nadir səbəblərə vərəm, bəzi autoimmun xəstəliklər, limfoma və baş-boyun nahiyəsindəki şişlərin limfa düyünlərinə yayılması aiddir.
Hansı əlamətlər narahatedicidir?
Bəzi xüsusiyyətlər düyünün mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməsini tələb edir: təxminən 1,5 sm-dən böyük olması, 3–4 həftədən uzun müddət keçməməsi və ya böyüməyə davam etməsi, sərt və hərəkətsiz olması, ağrısız olması, körpücük sümüyünün üstündə yerləşməsi, gecə tərləməsi, izahsız çəki itkisi və uzunmüddətli qızdırma ilə müşayiət olunması. Siqaret çəkən və spirtli içki qəbul edən, 40 yaşdan yuxarı şəxslərdə ağrısız və sərt boyun kütləsi əksi sübut olunana qədər ciddi qəbul edilməlidir.
Diaqnoz necə qoyulur?
Müayinə ətraflı anamnez və boynun, burnun, boğazın və qırtlağın endoskopik müayinəsi ilə başlayır; məqsəd limfa düyününün böyüməsinə səbəb ola biləcək ilkin ocağı tapmaqdır. Boyun ultrasəs müayinəsi düyünün ölçüsünü, formasını və daxili quruluşunu göstərir və xoşxassəli ilə şübhəli düyünləri fərqləndirməyə kömək edir. Lazım gəldikdə qan analizləri, ultrasəs nəzarəti altında iynə biopsiyası, bəzən isə kompüter tomoqrafiyası və ya MRT tələb oluna bilər. Nəticə aydın olmadıqda düyünün cərrahi yolla çıxarılaraq patoloji müayinəyə göndərilməsi qəti diaqnoz verir.
Müalicə
Müalicə səbəbə görə müəyyən edilir. Bakterial infeksiyada antibiotik, virus infeksiyasında isə simptomatik müalicə və müşahidə kifayətdir; düyünlər infeksiya sağaldıqca öz-özünə kiçilir. İrinləmiş (abses) düyünlər drenaj tələb edə bilər.
Müalicəyə baxmayaraq keçməyən, böyüyən və ya şübhəli görünən düyünlərdə gecikmədən biopsiya aparılmalıdır, çünki limfoma və baş-boyun şişlərində erkən diaqnoz müalicənin nəticəsini birbaşa təyin edir. Boyunda 3 həftədən çox davam edən kütlə hiss etdiyiniz halda LOR həkiminə müraciət edin.
Bu mövzu haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsiniz?
Ətraflı məqaləni oxuƏlaqəli məqalələr
Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.