Biz niyə xoruldayırıq?
Yuxu zamanı boğaz əzələləri boşalır və tənəffüs yolu daralır. Hava bu daralmış yoldan keçərkən yumşaq damaq, dilçək və udlaq toxumalarını titrədir — eşitdiyimiz xorultu səsi bu titrəyişdən yaranır. Burun tutulması (septum deviasiyası, poliplər, allergiya), böyük badamcıqlar və adenoid, uzun yumşaq damaq, artıq çəki, arxası üstə yatma, spirtli içki və yuxu dərmanları xorultunu artırır. Kişilərdə və yaş artdıqca daha tez-tez rast gəlinir.
Yuxu apnoesi nədir və nə üçün əhəmiyyətlidir?
Obstruktiv yuxu apnoesi yuxu zamanı tənəffüs yolunun tam və ya qismən tutulması nəticəsində nəfəsin dəfələrlə 10 saniyədən uzun müddətə dayanmasıdır. Hər dayanmada qanda oksigen azalır, beyin qısa müddətə oyanır və yuxu bölünür. Müalicə olunmayan apnoe hipertoniya, ürək ritmi pozğunluğu, ürək çatışmazlığı, insult və şəkərli diabet riskini artırır, gün ərzində yuxululuq səbəbindən yol qəzalarına da səbəb olur. Sadə xorultu ilə apnoeni fərqləndirmək məhz bu səbəbdən vacibdir.
Xəbərdaredici əlamətlər
Yuxuda nəfəsin dayandığının başqası tərəfindən müşahidə edilməsi, boğularaq və ya nəfəsi çatmayaraq oyanma, gecə tez-tez sidiyə qalxma, səhər baş ağrısı və quru ağız, dincəlmədən oyanma, gündüz yuxululuğu, diqqət və yaddaş zəifliyi, əsəbilik apnoeyə işarə edən əlamətlərdir. Uşaqlarda isə ağzı açıq yatma, narahat yuxu, gecə altını islatma və məktəbdə diqqət problemi ön plana çıxır; uşaqlarda ən çox səbəb adenoid və badamcıq böyüməsidir.
Müalicə variantları
Qiymətləndirmə burun, udlaq və qırtlağın endoskopik müayinəsi ilə başlayır; tənəffüs yolunun harada daraldığı müəyyən edilir. Apnoe şübhəsi olduqda polisomnoqrafiya (yuxu testi) aparılır; bu test apnoenin olub-olmadığını və ağırlıq dərəcəsini göstərir. Yüngül hallarda çəkinin azaldılması, yan üstə yatma, axşam spirtli içkidən çəkinmə və burun tutulmasının müalicəsi kifayət edə bilər.
Orta və ağır apnoedə ən effektiv müalicə yuxu zamanı tənəffüs yolunu açıq saxlayan CPAP cihazıdır. Anatomik daralma olan seçilmiş pasientlərdə cərrahi müalicə — septoplastika, burun balıqqulaqlarının kiçildilməsi, badamcıqların çıxarılması, yumşaq damaq əməliyyatları və ya uşaqlarda adenoid və badamcıq əməliyyatı — həm xorultunu, həm də apnoeni əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Cihaza dözə bilməyənlər üçün çənəni önə çəkən ağızdaxili aparatlar da bir seçimdir.
Bu mövzu haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsiniz?
Ətraflı məqaləni oxuƏlaqəli məqalələr
Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.