Müəllif: Op. Dr. Cavidan Asəfov · Qulaq-Burun-Boğaz xəstəlikləri mütəxəssisi · Son tibbi yeniləmə: 17.09.2026

Adenoid və badamcıq nədir?

Badamcıqlar (tonzillalar) boğazın hər iki tərəfində, adenoid isə burnun arxasında, udlağın yuxarı hissəsində yerləşən limfoid toxumalardır. Uşaqlıq dövründə immun sistemin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərir və mikroblarla ilk təmasda müəyyən rol oynayır. Adenoid adətən 3–7 yaş arasında ən böyük ölçüsünə çatır və yeniyetməlik dövründə kiçilməyə başlayır.

Problem bu toxumaların həddindən artıq böyüməsi və ya tez-tez iltihablanması zamanı yaranır: burun tənəffüsü çətinləşir, uşaq ağızdan nəfəs alır, xoruldayır və qulaqda maye yığılması ilə eşitmə zəifləyə bilər.

Hansı əlamətlər əhəmiyyətlidir?

Adenoid böyüməsində əsas əlamətlər daimi burun tutulması, ağzı açıq yatma, xorultu, yuxuda nəfəsin qısa müddətə dayanması (apnoe), burunda danışma, tez-tez qulaq iltihabı və eşitmənin zəifləməsidir. Uzun müddət ağızdan nəfəs alma üz və çənə inkişafına da təsir edə bilər.

Badamcıqlarla bağlı əlamətlər isə ildə bir neçə dəfə təkrarlanan irinli angina, udma zamanı çətinlik, ağızdan daimi pis qoxu gəlməsi və xorultudur. Uşağın gündüz yorğun, diqqətsiz olması və yuxu keyfiyyətinin pozulması da vacib siqnallardır.

Əməliyyat qərarı necə verilir?

Qərar müayinə və valideynin müşahidələrinə əsasən verilir. Burnun endoskopik müayinəsi adenoidin ölçüsünü göstərir; qulaq pərdəsi və eşitmə testi (timpanometriya, audiometriya) orta qulaqda mayenin olub-olmadığını müəyyən edir. Yuxu apnoesi şübhəsi olduqda yuxu zamanı müşahidə və ya video qeydləri faydalıdır.

Ümumi qəbul olunmuş meyarlar: ildə 7-dən çox, iki il ardıcıl ildə 5-dən çox və ya üç il ardıcıl ildə 3-dən çox sənədləşdirilmiş angina; yuxu apnoesi; orta qulaqda üç aydan çox qalan maye və eşitmə itkisi; dərman müalicəsinə cavab verməyən daimi burun tutulması.

Əməliyyatdan sonra

Adenoidektomiya və tonzillektomiya ümumi anesteziya altında, ağızdan aparılır; üzdə kəsik olmur. Əməliyyat adətən 30–45 dəqiqə çəkir və uşaq eyni gün və ya ertəsi gün evə yazılır. Yalnız adenoid çıxarılıbsa, sağalma sürətlidir və 2–3 gün ərzində normal həyata qayıdılır.

Badamcıqlar çıxarıldıqda boğaz ağrısı 7–10 gün davam edə bilər; bu dövrdə ağrıkəsicilər müntəzəm verilməli, bol maye və yumşaq, soyuq qidalar üstün tutulmalıdır. Əməliyyatdan sonra 5–10-cu günlərdə nadir hallarda qanaxma ola bilər; belə halda dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Uşaqların əksəriyyətində əməliyyatdan sonra yuxu, iştah və ümumi inkişaf nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşılaşır.

Bu mövzu haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsiniz?

Ətraflı məqaləni oxu

Əlaqəli məqalələr

Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.