Geniz Akıntısı (Postnazal Akıntı)

Yazan: Op. Dr. Javidan Asafov · Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı · Son tıbbi güncelleme: 21.10.2026

Nedir?

Burun ve sinüsler, solunan havayı nemlendirmek ve temizlemek için sürekli salgı üretir. Bu salgının büyük kısmı burnun arkasından boğaza ilerler ve farkına varmadan yutulur; bu tamamen normaldir.

Geniz akıntısı (postnazal akıntı), bu salgının arttığı, koyulaştığı ya da boğazda her zamankinden daha çok fark edildiği durumdur. Kişi boğazında sürekli balgam biriktiğini hisseder. Geniz akıntısı başlı başına bir hastalık değil, çoğu zaman burun ve sinüslerdeki bir sorunun belirtisidir. Sık görülen bir yakınmadır; nedeni belirlendiğinde tedavi de buna göre planlanır.

Belirtileri

Sık görülen yakınmalar şunlardır:

• Boğaza akma hissi: Burnun arkasından boğaza salgı aktığı duygusu.
• Sık boğaz temizleme: Gün içinde tekrar tekrar yutkunma, boğazı temizleme ya da balgam çıkarma ihtiyacı.
• Öksürük: Özellikle gece yatınca ve sabah kalkınca artan öksürük. Uzun süren öksürüğün sık nedenlerindendir.
• Boğazda gıcık: Kaşıntı, tahriş ya da takılma hissi.
• Ses kısıklığı: Özellikle sabahları sesin boğuk çıkması (ses kısıklığı).
• Ağız kokusu: Koyu ya da iltihaplı akıntı nefeste kötü kokuya yol açabilir (ağız kokusu).
• Mide bulantısı hissi: Yutulan balgam bazı kişilerde, özellikle sabahları, bulantı hissi yapabilir.

Nedenleri

Bazen birden fazla neden birlikte rol oynar:

• Alerjik rinit: Genellikle berrak, sulu akıntı, hapşırık ve kaşıntı yapar (alerjik rinit).
• Sinüzit: Koyu, sarı-yeşil akıntı tıkanıklık ve yüzde dolgunlukla birlikte olabilir (sinüzit).
• Viral enfeksiyonlar: Soğuk algınlığı ve gripten sonra akıntı bir süre devam edebilir; çoğunlukla kendiliğinden geçer.
• Alerjik olmayan rinit: Soğuk hava, baharatlı yemekler, keskin kokular ve sigara dumanı alerji olmadan da burnu akıtabilir.
• Burun yapısıyla ilgili nedenler: Burun orta bölmesinin eğriliği (septum deviasyonu) ve burun eti büyümesi (konka hipertrofisi) hava akımını ve salgının temizlenmesini bozabilir.
• Reflü ve sessiz reflü: Mide içeriğinin yemek borusuna, hatta boğaza ve gırtlağa kadar çıkması (larengofaringeal reflü) boğazda balgam ve akıntı hissi yapabilir. Reflünün kendisi bir burun akıntısı değildir; boğaz ve gırtlaktaki tahriş benzer bir his yaratır.
• Bazı ilaçlar: Bazı tansiyon ilaçları ve hormon içeren ilaçlar burun mukozasını etkileyebilir; kullandığınız bir ilacı kendiliğinden bırakmayın, hekiminizle konuşun.
• Kuru hava: Kaloriferli ya da klimalı ortamlarda salgı koyulaşır ve daha çok fark edilir.
• Çocuklarda geniz eti: Büyümüş geniz eti akıntı, tıkanıklık ve gece öksürüğüne yol açabilir (çocuklarda geniz eti ve bademcik).

Muayene ve tanı

Değerlendirme ayrıntılı bir öyküyle başlar: akıntının ne zamandır sürdüğü, rengi, burun tıkanıklığı, hapşırık, mide yanması ya da ağızda ekşi tat, sigara ve kullanılan ilaçlar sorulur. Ardından burun içi, geniz ve gırtlak ince bir kamerayla endoskopik olarak incelenir. Bu muayene sinüslerden gelen akıntıyı, mukoza şişliğini, septum eğriliğini, polipleri ve gırtlakta reflüye bağlı tahriş bulgularını gösterebilir.

Gerekirse alerji testleri istenebilir. Kronik sinüzit ya da polip düşünülüyorsa sinüs tomografisi (BT) yapılabilir.

Tedavi

Tedavi nedene göre planlanır; hangi ilacın nasıl kullanılacağına hekiminiz karar verir. Sık kullanılan yöntemler şunlardır:

• Tuzlu su ile burun yıkama: Koyu salgıyı ve alerjenleri temizler; hemen her nedende yardımcıdır.
• Burun içi kortikosteroid sprey: Alerjik rinit ve kronik sinüzitte mukoza şişliğini ve salgıyı azaltır; etkisini düzenli kullanımla gösterir.
• Antihistaminik: Alerjiye bağlı akıntı, hapşırık ve kaşıntıda tablet ya da burun spreyi şeklinde kullanılabilir.
• Alerjenden korunma: Alerjenle teması azaltmak yakınmaları hafifletebilir.
• Sinüzit tedavisi: Bakteriyel sinüzit düşünülüyorsa hekim önerisiyle antibiyotik verilebilir.

Yakınmalara reflünün katkısı düşünülüyorsa önce beslenme ve yaşam alışkanlıklarında düzenleme yapılır: akşam geç ve ağır yemek yememek, yemekten hemen sonra uzanmamak, fazla kiloları vermek, yakınmaları artıran yiyecek ve içecekleri azaltmak ve sigarayı bırakmak. Gerekirse hekim önerisiyle mide asidini azaltan ilaçlar kullanılabilir.

Burun açıcı (dekonjestan) spreyler yalnızca kısa süreli rahatlama için kullanılabilir; uzun kullanımda tıkanıklığı artırır (burun spreyi bağımlılığı).

İlaç tedavisine rağmen süren kronik sinüzit ve polipte endoskopik sinüs cerrahisi, hava yolunu belirgin daraltan septum eğriliğinde septoplasti, burun eti büyümesinde konka küçültme, çocuklarda yakınmalara yol açan büyümüş geniz etinde ise geniz eti ameliyatı (adenoidektomi) seçenekler arasında değerlendirilebilir.

Evde neler yapılabilir?

• Yeterince sıvı alın: Gün içinde yeterince su içmek salgının akışkan kalmasına yardımcı olur.
• Burnunuzu yıkayın: Tuzlu su ile burun yıkamayı hazır solüsyonla ya da kaynatılıp soğutulmuş veya steril suyla hazırlanmış solüsyonla yapın.
• Ortamın nemine dikkat edin: Çok kuru ortamda nemi ölçülü biçimde artırmak rahatlatabilir; aşırı nem küfe yol açar.
• Başınızı biraz yüksekte tutun: Yatarken başı hafifçe yükseltmek gece öksürüğünü ve reflüyü azaltabilir.
• Tahriş edicilerden uzak durun: Sigara dumanı, keskin kokular ve parfümler burnu ve boğazı tahriş eder.
• Boğaz temizlemeyi azaltmaya çalışın: Sürekli boğaz temizlemek boğazı daha çok tahriş eder; yerine yutkunmak ya da bir yudum su içmek yardımcı olur.

Ne zaman başvurmalı?

Geniz akıntınız uzun süredir devam ediyorsa, sürekli boğaz temizleme ya da öksürük günlük yaşamınızı ve uykunuzu etkiliyorsa, burun tıkanıklığı, yüzde dolgunluk ya da koku almada azalma eşlik ediyorsa bir KBB uzmanına başvurmanız önerilir. Akıntı burnun yalnızca bir tarafından geliyorsa, akıntıya ya da balgama sık sık kan karışıyorsa, yutma güçlüğü, boyunda şişlik, nefes darlığı ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa muayeneyi ertelemeyin. Geniz akıntısı çoğu zaman ciddi bir hastalığın belirtisi değildir; nedenin bilinmesi doğru tedaviyi seçmeyi kolaylaştırır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.