Tiroid bezi nedir, ne iş yapar?
Tiroid; boynun ön-alt kısmında, soluk borusunun önünde yer alan kelebek şeklinde bir hormon bezidir. Ürettiği hormonlar vücudun metabolizma hızını, kalp atımını, vücut ısısını ve enerji dengesini düzenler. Hastalıkları; bezin büyümesi (guatr), içinde yumrular oluşması (nodül) ve hormon üretiminin bozulması (az ya da fazla çalışma) şeklinde üç ana grupta toplanabilir.
Guatr nedir?
Tiroid bezinin normalden büyük olmasına guatr denir. Bez yaygın olarak büyüyebileceği gibi, bir veya birden çok nodülle birlikte (nodüler guatr) de büyüyebilir. Hafif büyümeler çoğunlukla belirti vermez; ileri büyümelerde boyunda şişlik, yutma güçlüğü, nefes darlığı ve ses değişiklikleri görülebilir.
Tiroid nodülü ne zaman önemlidir?
Tiroid nodülleri toplumda çok yaygındır ve büyük çoğunluğu iyi huyludur; ancak küçük bir bölümünde kanser bulunabileceği için her nodülün usulüne uygun değerlendirilmesi gerekir. Değerlendirmede üç temel araç kullanılır: tiroid hormon testleri, boyun-tiroid ultrasonografisi ve gerekli görülen nodüllerde ince iğne aspirasyon biyopsisi. Ultrasondaki görünüm özellikleri ve nodülün boyutu, biyopsi kararını belirler. Biyopsi sonucu; iyi huylu, şüpheli veya kötü huylu olarak raporlanır ve izlem-tedavi planı buna göre yapılır.
Hangi durumlarda ameliyat gerekir?
Cerrahi tedavi başlıca şu durumlarda gündeme gelir: biyopside kanser saptanması veya kanser şüphesi, nodülün soluk borusu-yemek borusuna bası yaparak yutma ve nefes şikâyetlerine yol açması, göğüs boşluğuna doğru uzanan büyük guatrlar, ilaç tedavisiyle kontrol edilemeyen zehirli (aşırı hormon üreten) guatr-nodüller ve izlemde belirgin büyüme gösteren şüpheli nodüller. Ameliyatta bezin yarısı (lobektomi) veya tamamı (total tiroidektomi) çıkarılabilir; kapsam, hastalığın türüne göre belirlenir.
Ameliyat ve sonrası
Tiroid ameliyatı genel anestezi altında, boyunda küçük bir kesiden yapılır. Ameliyatın en önemli hassasiyeti; ses tellerini çalıştıran sinirlerin ve kalsiyum dengesini sağlayan paratiroid bezlerinin korunmasıdır. Hastalar genellikle 1 gece yatışla taburcu edilir. Bezin tamamı alındığında ömür boyu tiroid hormonu takviyesi kullanılır; yarısı alındığında çoğu hastada ek hormona gerek kalmaz. Ameliyat sonrası takip; hormon düzeyleri ve gereken olgularda ek tedavilerin planlanması ile sürer. Boyunda fark ettiğiniz şişlikler için Boyundaki Lenf Nodları yazısına da göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.