Yüz Felci (Bell Paralizisi)

Yazan: Op. Dr. Javidan Asafov · Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı · Son tıbbi güncelleme: 24.09.2026

Yüz felci nedir?

Yüz felci, yüz kaslarını çalıştıran yüz sinirinin (fasiyal sinir) işlevini yitirmesi sonucu yüzün bir yarısının hareket edememesidir. Hasta çoğunlukla sabah aynada ağzının bir tarafa kaydığını, gözünü kapatamadığını ya da su içerken suyun ağzının kenarından aktığını fark eder. Belirtiler saatler içinde başlar ve en geç üç gün içinde en ağır düzeyine ulaşır. Belirli bir neden bulunamayan bu tabloya Bell paralizisi denir ve yüz felçlerinin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturur.

İnme ile nasıl ayırt edilir?

Bu, hastaların ilk ve en haklı endişesidir. Yüz sinirinin kendisinden kaynaklanan (periferik) felçte yüzün o yarısının tamamı etkilenir: alın kırıştırılamaz, kaş kaldırılamaz, göz kapanmaz, ağız köşesi düşer. İnme gibi beyin kaynaklı (santral) felçte ise alın ve göz kapağı hareketleri büyük ölçüde korunur, yalnızca yüzün alt yarısı etkilenir. Kol veya bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu, çift görme, şiddetli baş ağrısı ya da dengesizlik eşlik ediyorsa tablo Bell paralizisi değildir ve derhal acil servise başvurulmalıdır.

Belirtileri

Tek taraflı yüz güçsüzlüğü ana bulgudur; hastaların yaklaşık yarısında felçten bir iki gün önce başlayan kulak arkası ağrısı görülür. Gözün tam kapanamaması nedeniyle yanma, sulanma ve kuruluk; sesleri o kulakta olduğundan yüksek duyma; dilin ön kısmında tat değişikliği; yemek yerken lokmanın yanakta birikmesi diğer sık yakınmalardır. Kulak kepçesi veya kulak yolunda su toplamış kabarcıklarla birlikte şiddetli ağrı varsa neden zona virüsüdür (Ramsay Hunt sendromu); bu tablo daha ağır seyreder ve farklı tedavi gerektirir.

Nedenleri: "Soğuktan mı oldu?"

Halk arasında yüz felci soğuk, klima ya da cereyanla ilişkilendirilir; ancak bu ilişki bilimsel olarak gösterilememiştir. Bugün en çok kabul gören açıklama, sinirde uyuyan uçuk virüsünün (herpes simpleks) yeniden etkinleşerek siniri şişirmesi ve sinirin geçtiği dar kemik kanal içinde sıkışmasıdır. Gebeliğin son üç ayı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve yakın zamanda geçirilmiş üst solunum yolu enfeksiyonu riski artırır. Orta kulak iltihabı, kolesteatom, kafa travması ve tükürük bezi tümörleri de yüz felcine yol açabileceğinden her hastada kulak muayenesi yapılır.

Tedavi

Tedavinin temeli, belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde başlanan ağızdan kortizon (kortikosteroid) tedavisidir; yaklaşık 10 günlük, kademeli azaltılarak kesilen bir kürle sinirdeki ödem azaltılır ve tam iyileşme olasılığı belirgin biçimde artar. Ağır felçlerde kortizona antiviral ilaç eklenebilir; antiviral tek başına yeterli değildir. Göz kapanamadığı sürece gözün korunması tedavinin ayrılmaz parçasıdır: gündüz suni gözyaşı damlası, gece koruyucu pomat ve gözün kapalı tutulması korneada kalıcı hasarı önler. Yüz kaslarını çalıştıran egzersizler iyileşme döneminde önerilir.

İyileşme şansı

Bell paralizisinde seyir genellikle iyidir: hastaların büyük çoğunluğunda ilk üç hafta içinde düzelme başlar ve zamanında kortizon alanların yüzde 90'ından fazlası altı ile dokuz ay içinde tam olarak iyileşir. Başlangıçta tam felç olması, ileri yaş, şeker hastalığı ve tedaviye geç başlanması iyileşmeyi yavaşlatan etkenlerdir. Az sayıda hastada gülerken gözün kısılması gibi istemsiz birlikte hareketler (sinkinezi) ya da hafif asimetri kalabilir; bu durumlar için de etkili tedaviler vardır.

Ne zaman acile başvurmalı?

Yüzün bir yarısında aniden gelişen güçsüzlük aynı gün hekim değerlendirmesi gerektirir; hem inmenin dışlanması hem de kortizon penceresinin kaçırılmaması için beklemek doğru değildir. Kol ya da bacak güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, çift görme veya şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa 112 aranmalıdır. Diğer durumlarda bir KBB uzmanı yüz sinirini ve kulağı muayene ederek tedaviyi başlatır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.