Müəllif: Op. Dr. Cavidan Asəfov · Qulaq-Burun-Boğaz xəstəlikləri mütəxəssisi · Son tibbi yeniləmə: 06.10.2026

Sinusit nədir?

Sinuslar üz sümüklərinin içində yerləşən, burun boşluğu ilə kiçik dəliklər vasitəsilə əlaqəli hava boşluqlarıdır. Bu dəliklər tutulduqda sinusların içində selik yığılır və iltihab yaranır; bu vəziyyət sinusit (rinosinusit) adlanır. Əlamətlər 4 həftədən az davam edirsə kəskin, 12 həftədən çox davam edirsə xroniki sinusitdən danışılır. Kəskin sinusit əksər hallarda virus infeksiyası ilə başlayır; pasientlərin yalnız kiçik bir hissəsində bakterial infeksiya əlavə olunur.

Əlamətləri hansılardır?

Burun tutulması, qatı sarı-yaşıl burun axıntısı, udlağın arxasına axan selik, üzdə və gözlərin ətrafında təzyiq və ya ağrı hissi, qoxu hissinin zəifləməsi, baş ağrısı və öskürək əsas əlamətlərdir. Kəskin sinusitdə qızdırma ola bilər. Soyuqdəymənin 10 gündən çox davam etməsi və ya ilk yaxşılaşmadan sonra əlamətlərin yenidən şiddətlənməsi bakterial sinusitə işarə edir. Xroniki sinusitdə isə ön planda uzunmüddətli burun tutulması, qoxu itkisi və udlağa axan selik olur.

Sinusitə nə zəmin yaradır?

Burun çəpərinin əyriliyi (septum deviasiyası), burun polipləri, allergik rinit, tez-tez keçirilən yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları, siqaret, diş kökü infeksiyaları, üzgüçülük və immun sisteminin zəifliyi sinusit riskini artırır. Uşaqlarda adenoid böyüməsi mühüm rol oynayır. Bu amillərin müəyyən edilməsi təkrarlanan sinusitin qarşısını almaq üçün vacibdir.

Müalicə

Virus mənşəli kəskin sinusit adətən öz-özünə keçir; burun yuyulması, buxar, ağrıkəsici və qısamüddətli burun spreyləri şikayətləri yüngülləşdirir. Bakterial infeksiyada həkim tərəfindən antibiotik təyin edilir. Xroniki sinusitdə müalicənin əsasını gündəlik duzlu su ilə burun yuyulması və uzunmüddətli steroidli burun spreyləri təşkil edir; allergiya varsa o da müalicə olunur. Diaqnoz burun endoskopiyası ilə dəqiqləşdirilir, xroniki hallarda isə sinusların kompüter tomoqrafiyası çəkilir.

Cərrahiyyə nə vaxt lazım olur?

Düzgün aparılan dərman müalicəsinə baxmayaraq şikayətlər davam edirsə, burun polipləri varsa və ya sinusların dəlikləri anatomik səbəbdən daim tutulursa, endoskopik sinus cərrahiyyəsi tövsiyə olunur. Əməliyyat burun dəliklərindən daxil edilən nazik endoskop və xüsusi alətlərlə aparılır; üzdə kəsik olmur. Məqsəd sinus dəliklərini genişləndirmək, polipləri təmizləmək və sinusların təbii drenajını bərpa etməkdir. Eyni əməliyyatda septum deviasiyası da düzəldilə bilər.

Əməliyyatdan sonra əksər pasientlər elə həmin gün və ya ertəsi gün evə yazılır və bir həftə ərzində gündəlik həyata qayıdır. Nəticənin qalıcı olması üçün əməliyyatdan sonrakı burun yuyulmaları və nəzarət müayinələri vacibdir. Göz ətrafında şişkinlik, görmə pozğunluğu, şiddətli baş ağrısı və ya yüksək qızdırma ilə müşayiət olunan sinusitdə isə gecikmədən həkimə müraciət edilməlidir.

Endoskopik sinus cərrahiyyəsi adətən təhlükəsizdir; mümkün risklər arasında qanaxma, bitişmələr və nadir hallarda göz və ya kəllə əsası ilə bağlı problemlər var.

Bu mövzu haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsiniz?

Ətraflı məqaləni oxu

Əlaqəli məqalələr

Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.