Burun sikli (nazal sikl) nədir və nə vaxt müayinə olunmalıdır?

Müəllif: Op. Dr. Cavidan Asəfov · Qulaq-Burun-Boğaz xəstəlikləri mütəxəssisi · Son tibbi yeniləmə: 27.10.2026

Burun sikli nədir?

Burnun daxili səthi selikli qişa (mukoza) adlanan nazik təbəqə ilə örtülüdür. Burnun yan divarlarındakı burun balıqqulaqlarının (konxaların), xüsusilə aşağı konxaların və burun çəpərinin (septumun) selikli qişasının altında qanla dolub boşala bilən süngərəbənzər vena şəbəkəsi yerləşir. Bu şəbəkə qanla dolduqda selikli qişa qabarır və həmin tərəfdəki hava yolu daralır; boşaldıqda selikli qişanın şişkinliyi çəkilir və hava yolu genişlənir.

Burun sikli bu şişib-çəkilmənin gün boyu öz-özünə və iki tərəfdə növbə ilə baş verməsidir: bir tərəf şişib daralarkən o biri tərəfin şişkinliyi çəkilir və o tərəf açılır, bir müddət sonra rollar dəyişir. Bu sikli elmi cəhətdən ilk dəfə 1895-ci ildə alman həkimi Rixard Kayzer təsvir edib; yəni burun sikli yüz ildən çoxdur ki, məlumdur və burnun normal işinin bir hissəsidir.

Siklin ideal formasında bir tərəf daralarkən o biri eyni dərəcədə açıldığı üçün burundan keçən ümumi hava miqdarı o qədər də dəyişmir. Sağlam burunlarda aparılan ölçmələrdə də iki tərəfin birlikdə göstərdiyi müqavimət gün ərzində və müxtəlif yatış vəziyyətlərində çox dəyişməyib. Buna görə insanlar çox vaxt öz burun siklinin fərqində olmurlar.

Sikli nə idarə edir?

Burun daxilindəki damar şəbəkəsinin nə qədər dolu olacağını ürək döyüntüsü, tərləmə və həzm kimi iradəmizdən asılı olmadan işləyən funksiyaları idarə edən vegetativ (avtonom) sinir sistemi müəyyən edir. Bu sistemin «simpatik» şöbəsi burun damarlarını daim müəyyən qədər daralmış vəziyyətdə saxlayır. Bir tərəfdə bu təsir zəiflədikdə həmin tərəfdəki damar şəbəkəsi dolur və burun balıqqulağı şişir; o biri tərəfdə təsir güclənir və balıqqulağın şişkinliyi çəkilir. İki tərəf arasındakı bu qarşılıqlı dəyişmənin beynin dərin nahiyələrindən, xüsusilə hipotalamusdan idarə olunduğu düşünülür; lakin dəqiq mexanizmi hələ də araşdırılır.

Eyni sinir sistemi başqa hallarda da burna təsir edir. Məsələn, cəld yeriyəndə və ya idman edəndə burnunuzun açıldığını hiss etməyinizin səbəbi fiziki yükün simpatik təsiri gücləndirərək burun daxilindəki şişkinliyi azaltmasıdır.

Sikl nə işə yarayır?

Burun siklinin nə üçün mövcud olduğu tam məlum deyil. İrəli sürülən izahlardan birinə görə şişmiş, daralmış tərəf bu zaman bir növ dincəlmə mərhələsindədir: burada hava daha yavaş keçir, burun ifrazatının nəmi bərpa olunur, ilişib qalan toz və mikroblar daha asan təmizlənir. Açıq tərəf isə həmin vaxt tənəffüs edilən havanın isidilməsi və nəmləndirilməsi işini öz üzərinə götürür. Damar şəbəkəsinin növbə ilə dolub boşalmasının burnun müdafiəsinə töhfə verən ifrazatların yaranmasına kömək etdiyi də düşünülür. Qısacası, sikli burnun iki tərəfinin növbə ilə işləyib növbə ilə dincəlməsinə bənzətmək olar.

Hər kəsdə eynidirmi?

Xeyr. Mənbələrdə yetkin insanların böyük hissəsində belə bir siklin olduğu qeyd edilir; lakin iki tərəfin həqiqətən müntəzəm və qarşılıqlı şəkildə növbələşdiyi insanların payı daha azdır. Bəzi insanlarda iki tərəf birlikdə şişib çəkilir, bəzilərində isə aydın bir qayda müşahidə olunmur. Eyni insanda siklin forması zamanla dəyişə bilər.

Siklin müddəti də insandan insana, eyni insanda isə gündən günə dəyişir. Araşdırmalarda bir tərəfin üstünlük təşkil etdiyi müddətin yarım saatdan bir neçə saata qədər uzandığı bildirilib. Burundan keçən hava axınının 24 saat ərzində qeydə alındığı bir araşdırmada sikl yuxuda oyaqlıqla müqayisədə daha uzun sürüb.

Sikl yaşla da dəyişir. Yenidoğulmuşlarda adətən olmur və ya nadir hallarda müşahidə edilir; dəqiq hansı yaşda başladığı məlum olmasa da, uşaqlıq dövründə yaranır. Uşaqlarda sikllər böyüklərə nisbətən daha qısa ola bilər və bəzi araşdırmalarda uşaqlarda iki tərəfin birlikdə dəyişdiyi müşahidə edilib. Ahıl yaşlarda isə iki tərəfin müntəzəm növbələşməsi azala bilər.

Uzananda burunda nə baş verir?

Arxası üstə uzananda

Oturanda və ya ayaq üstə duranda cazibə qüvvəsi baş və boyun venalarındakı qanın ürəyə qayıtmasına kömək edir. Arxası üstə uzananda bu venalarda təzyiq artır və burun daxilindəki damar şəbəkəsi bir az da dolur. Buna görə uzananda burun ümumilikdə bir qədər daha tutulu hiss olunur. Sağlam burunlarda bu fərq çox vaxt kiçik olur; burun daxili onsuz da şişkin və ya dar olan insanlarda isə daha aydın ola bilər. Uzanmış vəziyyətdə siklin şişib-çəkilmə dərəcəsi də arta bilər.

Böyrü üstə uzananda

Böyrü üstə uzananda aşağıda qalan burun boşluğu adətən nəzərəçarpacaq dərəcədə daralır, yuxarıdakı isə açılır. Bunun yalnız cazibə qüvvəsi ilə izah oluna bilmədiyi göstərilib: tədqiqatçılar arxası üstə uzanmış insanlarda gövdənin və ya qol-ayaqların bir tərəfinə təzyiq tətbiq etdikdə də həmin tərəfdəki burun boşluğunun daraldığını, qarşı tərəfin isə açıldığını müşahidə ediblər. Bu, bədənin bir tərəfinə düşən təzyiqi qəbul edən sinirlərlə başlayan refleksin burun daxilindəki damar şəbəkəsinə təsir etdiyini düşünməyə əsas verir. Bu dəyişmədə yalnız başın deyil, bütün bədənin vəziyyətinin daha mühüm olduğu görünür; yəni burnunuzdakı dəyişiklikdə başınızı çevirməyinizdən çox, bütün gövdənizlə bir tərəfə dönməyiniz rol oynayır.

O biri tərəfə çevriləndə isə çox vaxt bu dəfə aşağıda qalan tərəf tutulur, yuxarıdakı açılır; gecələr fərq etdiyiniz «burnumun tutulan tərəfi dəyişir» hissi budur. Burundan keçən hava axınının 24 saat ərzində qeydə alındığı bir araşdırmada da böyrü üstə uzananda yuxarıdakı burun dəliyindən daha çox hava keçdiyi müşahidə edilib. Eyni tərəfdə uzun müddət qaldıqda isə sikl öz-özünə yenidən işə düşə bilər və bir müddət sonra burnunuzun hansı tərəfinin açıq olduğu yenə dəyişə bilər.

Niyə bəzi insanlar bunu daha çox hiss edir?

Burun sikli özlüyündə çox vaxt narahatedici tutulmaya səbəb olmur; onu hiss etdirən adətən burnun bir və ya hər iki tərəfindəki əlavə darlıq, yaxud şişkinlikdir. Sağlam burunda sikl zamanı bir tərəf şişəndə o biri tərəf havanı rahatlıqla keçirir. Bir tərəf struktur səbəbdən dardırsa, siklin şişkinlik mərhələsi «yaxşı» tərəfə keçəndə dar tərəf bunun əvəzini çıxa bilmir və hər iki tərəf birdən tutulubmuş kimi hiss olunur; sikl o biri tərəfə keçəndə isə rahatlıq yaranır. Ölçmələrdə də sabit, birtərəfli darlığı olan burunlarda iki tərəfin ümumi müqavimətinin siklə bağlı olaraq dövri şəkildə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksəldiyi müşahidə edilib.

Septum deviasiyası

Burun çəpərinin bir tərəfə əyri olması həmin tərəfi daraldır. Uzun müddətdir birtərəfli tutulması olan insanlar buna öyrəşə bilər və şikayətlərini çox vaxt yalnız açıq tərəf də tutulduqda, məsələn, sikl zamanı, böyrü üstə uzananda və ya soyuqdəymə zamanı hiss edirlər. İllər ərzində geniş tərəfdəki burun balıqqulağı boşluğu doldurmaq üçün böyüyə bilər; ölçmələrdə siklin şişib-çəkilməsinin də məhz bu geniş tərəfdə daha qabarıq olduğu müşahidə edilib (septum deviasiyası).

Konxa hipertrofiyası

Burun balıqqulaqlarının dərmanla kiçilməyən böyüməsində siklin adi şişkinliyi onsuz da dar olan hava yoluna əlavə olunur və tutulma daha asan hiss edilir. Bu insanlarda tutulma çox vaxt ikitərəfli olur, gecə uzananda artır, böyrü üstə uzandıqda isə aşağıda qalan tərəf tutulur (konxa hipertrofiyası).

Allergik rinit

Allergik iltihab burun balıqqulaqlarını şişirir və siklin şişib-çəkilmə dərəcəsini artıra bilər. Ev tozu gənələri döşək və yastıqlarda yaşadığı üçün gənə allergiyası olan insanlarda şikayətlər xüsusilə yataqda arta bilər (allergik rinit).

Soyuqdəymə və sinusit

Soyuqdəymə zamanı burnun selikli qişası iltihablanır və siklin şişkinlik mərhələsində olan tərəf həmişəkindən daha çox tutulur; araşdırmalarda yuxarı tənəffüs yolu infeksiyalarında siklin şişib-çəkilmə dərəcəsinin artdığı bildirilib. Buna görə sizə soyuq dəyəndə burnunuzun gah bu tərəfdən, gah o tərəfdən tutulduğunu daha çox hiss edirsiniz; soyuqdəymə keçdikcə bu da azalır. Uzun sürən tutulmanı qatı axıntı, üzdə dolğunluq hissi və qoxu hissinin zəifləməsi müşayiət edirsə, sinusit ehtimalı qiymətləndirilməlidir (sinusit).

Burun açan sprey istifadəsi

Burun açan spreylər yalnız qısamüddətli rahatlıq verir. Müntəzəm və uzun müddət istifadə edildikdə təsiri keçdikcə burnun selikli qişası daha çox şişir və insan spreyi getdikcə daha tez-tez istifadə etməyə başlayır. Bu qapalı dairədə gecə tutulması və uzananda tərəf dəyişən tutulma xeyli daha qabarıq hiss olunur (burun spreyi asılılığı).

Hamiləlik və hormonlar

Hamiləlikdə hormonal dəyişikliklər burnun selikli qişasını şişirə bilər; tutulma tez-tez müşahidə olunur və adətən doğuşdan sonra öz-özünə keçir. Bu dövrdə reseptsiz satılan burun spreyləri də daxil olmaqla heç bir dərmanı həkiminizlə məsləhətləşmədən istifadə etməyin. Bəzi qadınlar aybaşı dövrünün ovulyasiya mərhələsinə təsadüf edən günlərdə də burunlarının daha çox tutulduğunu hiss edirlər.

Quru hava

İsitmə sistemi və ya kondisioner işləyən quru otaqlarda burun daxili quruyur, ifrazat qatılaşır və tutulma hissi arta bilər. Havadakı rütubətin siklin tezliyinə və şişib-çəkilmə dərəcəsinə də təsir edə bildiyi bildirilib.

Nə rahatlıq verir?

Burun sikli normal funksiya olduğu üçün onu «dayandırmağa» ehtiyac yoxdur. Məqsəd sikli hiss etdirən amilləri azaltmaq və gecə daha rahat nəfəs almaqdır:

• Başınızı bir qədər hündürdə saxlayın: Bir yastıq əlavə etmək və ya çarpayının baş tərəfini azca qaldırmaq arxası üstə uzananda burun daxilindəki damar şəbəkəsinin daha çox dolmasını azalda bilər. Boynunuzu irəli əymək əvəzinə bədəninizin yuxarı hissəsini də bir qədər qaldırmaq daha rahat ola bilər.
• Uyğun tərəfə uzanın: Burnunuzun bir tərəfi struktur səbəbdən dardırsa (hansı tərəfin dar olduğu müayinədə aydınlaşır), dar tərəf aşağıda qalacaq şəkildə böyrü üstə uzanın; belə olduqda daha açıq tərəf yuxarıda qalır və açılmağa meyilli olur. Eyni tərəfdə uzun müddət qaldıqda sikl yenidən dəyişə bildiyi üçün gecə ərzində tərəf dəyişmək ehtiyacı duymağınız normaldır. Struktur darlıq yoxdursa, rahat olduğunuz vəziyyət kifayətdir. Xoruldayırsınızsa, arxası üstə deyil, böyrü üstə yatmaq adətən tövsiyə olunur (xorultu və yuxu apnoesi).
• Burnunuzu duzlu su ilə yuyun: Yuyulma ifrazatı və allergenləri təmizləyir, burun daxilini nəmləndirir. Yatmazdan əvvəl aparılan yuyulma gecə rahatlıq verə bilər. Hazır məhlul və ya qaynadılıb soyudulmuş, yaxud steril su ilə hazırlanmış məhlul istifadə edin.
• Yataq otağındakı rütubətə diqqət edin: Çox quru mühitdə rütubəti ölçülü şəkildə artırmaq rahatlıq verə bilər; həddindən artıq rütubət kif yaranmasına səbəb olur.
• Yataq otağındakı allergenləri azaldın: Ev tozu gənəsi allergiyası varsa, yataq ağlarını və yastıq üzlərini tez-tez yumaq, yataq otağında xalçaları və toz yığan əşyaları azaltmaq kömək edir. Allergik rinitin müalicəsi həkiminizin tövsiyəsi ilə tənzimlənir (allergik rinit).
• Burun açan spreyə bel bağlamayın: Bu spreylər yalnız qısamüddətli rahatlıq verir; müntəzəm istifadə edildikdə burun daha çox tutula bilər (burun spreyi asılılığı).
• Qıcıqlandırıcılardan uzaq durun: Siqaret tüstüsü və kəskin qoxular burnun selikli qişasını qıcıqlandıraraq tutulmanı artıra bilər.

Nə vaxt müayinə olunmalı?

Uzananda tərəf dəyişən, o biri tərəfə çevriləndə açılan tutulma çox vaxt burun siklinin və yatış vəziyyətinin gözlənilən nəticəsidir; bundan ötrü narahat olmağınıza ehtiyac yoxdur. Aşağıdakı hallarda müayinə olunmağınız tövsiyə edilir:

• Həmişə eyni tərəf tutulursa: Tutulma yatış vəziyyətindən və günün saatından asılı olmayaraq daim eyni tərəfdədirsə.
• Yuxunuz və gündəlik həyatınız təsirlənirsə: Ağzı açıq yatırsınızsa, səhərlər ağız quruluğu ilə oyanırsınızsa və ya tutulma yuxunuzu pozursa.
• Xorultu və nəfəs dayanmaları: Xoruldayırsınızsa və ya yaxınlarınız yuxuda nəfəsinizin dayandığını fərq ediblərsə (xorultu və yuxu apnoesi).
• Burun açan spreyi buraxa bilmirsinizsə: Spreysiz yata bilmirsinizsə və ya spreyi getdikcə daha tez-tez istifadə edirsinizsə (burun spreyi asılılığı).
• Müşayiət edən şikayətlər: Burnun yalnız bir tərəfindən təkrarlanan qanaxma olursa və ya qanlı, pis qoxulu axıntı gəlirsə, qoxu hissiniz nəzərəçarpacaq dərəcədə zəifləyibsə və ya üzünüzdə ağrı, yaxud şişkinlik varsa, müayinəni təxirə salmayın.

Bu şikayətlərin çoxu ciddi xəstəliklə bağlı deyil; müayinə səbəbin aydınlaşdırılmasını və uyğun müalicənin seçilməsini asanlaşdırır.

Müayinədə nəyə baxılır?

Qiymətləndirmə ətraflı anamnezlə başlayır: tutulmanın hansı tərəfdə olduğu, yatış vəziyyəti ilə və gün ərzində dəyişib-dəyişmədiyi, nə vaxtdan davam etdiyi, burun açan sprey istifadəsi, allergiya, xorultu və keçirilmiş burun zədələri soruşulur. Sonra burun daxili nazik kamera ilə endoskopik üsulla müayinə olunur; septum əyriliyi, burun balıqqulaqlarının ölçüsü, selikli qişanın görünüşü, polip və sinusit əlamətləri qiymətləndirilir.

Müayinə zamanı burun siklinin həmin andakı mərhələsi də nəzərə alınır. O vaxt şişkin olan tərəf struktur darlıq olmadan da dar görünə bilər. Buna görə lazım gəldikdə burun daxilindəki şişkinlik müvəqqəti olaraq azaldıldıqdan sonra burna yenidən baxılır; beləliklə, darlığın nə qədərinin müvəqqəti şişkinlikdən, nə qədərinin isə septum əyriliyi və ya burun balıqqulağında sümük böyüməsi kimi struktur səbəblərdən qaynaqlandığı ayırd edilir.

Kompüter tomoqrafiyası kimi görüntüləmə hər kəsə lazım deyil; sinusit və ya polip düşünülürsə, yaxud əməliyyat planlaşdırılırsa təyin oluna bilər. Allergiyadan şübhələnildikdə allergiya testləri aparıla bilər.

Struktur səbəb varsa: septoplastika və konxa kiçiltmə

Burun siklinin özü üçün aparılan əməliyyat yoxdur; sikl burnun normal funksiyasıdır. Cərrahiyyənin məqsədi sikli hiss etdirən və şikayətlərə səbəb olan struktur problemi düzəltməkdir. Uyğun pasientdə aşağıdakı seçimlər nəzərdən keçirilə bilər:

• Septoplastika: Əyri qığırdaq və sümük hissələri düzəldilərək hava yolu açılır. Əməliyyat burun daxilindən aparılır, xaricdə iz qoymur və burnun xarici görünüşünü dəyişmir. Mütəxəssislərin konsensus sənədində septoplastika əyri burun çəpərini düzəldən əməliyyat kimi təsvir edilir; burun balıqqulağının böyüməsi də varsa, onun kiçildilməsi ilə birlikdə aparıla bilər (septum deviasiyası).
• Konxa kiçiltmə: Böyümüş burun balıqqulağının funksiyası qorunaraq həcmi azaldılır. Selikli qişanın böyüməsində radiotezlik kimi selikli qişanı qoruyan üsullardan, sümük böyüməsinin ön planda olduğu hallarda isə burun balıqqulağının sümük hissəsinə yönəlmiş kiçiltmə üsullarından istifadə oluna bilər (konxa hipertrofiyası).

Bu əməliyyatlardan sonra burun sikli adətən davam edir. Septoplastikadan əvvəl və sonra burundan keçən hava axınının 24 saat ərzində qeydə alındığı bir araşdırmada əməliyyatdan sonra pasientlərin öz qiymətləndirmələrinə görə burunla nəfəs almalarının yaxşılaşdığı, siklin davam etdiyi və iki tərəf arasında daha bərabər paylandığı müşahidə edilib. Konxa kiçiltmədə də burun balıqqulağının funksiyasını qoruyan üsullara üstünlük verilir; selikli qişanın altında istiliklə kiçiltmə aparılan üsullardan sonra siklin ritminin qorunduğu, şişib-çəkilmə dərəcəsinin isə azala bildiyi bildirilib. Burun balıqqulağının böyük hissəsinin çıxarılması sikli və burnun havanı nəmləndirmə funksiyasını poza biləcəyi üçün üstünlük verilən yol deyil.

Dar tərəf açıldıqda sikl zamanı bir tərəf şişsə də, o biri tərəf havanı keçirə bildiyi üçün sikl adətən əvvəlki qədər hiss olunmur. Allergik rinit kimi müşayiət edən vəziyyətlər əməliyyatla aradan qalxmır; varsa, onların müalicəsi davam etdirilir. Əməliyyat qərarı şikayətlərinizə və müayinə nəticələrinə əsasən birlikdə verilir.

Tez-tez verilən suallar

Burun sikli normaldırmı? Bəli. Burun sikli burun balıqqulaqlarının gün ərzində iki tərəfdə növbə ilə şişib çəkilməsidir və yetkin insanların böyük hissəsində müşahidə olunur. Sikli vegetativ sinir sistemi tənzimləyir; bir tərəf daralarkən o biri açıldığı üçün ümumi hava axını adətən o qədər də dəyişmir və insanların çoxu bunu hiss etmir. Hər kəsdə eyni qaydada getmir; iki tərəfin birlikdə dəyişdiyi və ya aydın qayda müşahidə olunmayan insanlar da var. Sikl xəstəlik əlaməti deyil; lakin burnunuzun bir tərəfi həmişə tutulu qalırsa və ya tutulma yuxunuza təsir edirsə, müayinə olunmağınız tövsiyə edilir.

Niyə bunu gecə daha çox hiss edirəm? Bunun bir neçə səbəbi var. Arxası üstə uzananda baş və boyun venalarında təzyiq artır və burun daxilindəki damar şəbəkəsi bir az da dolur; böyrü üstə uzananda isə aşağıda qalan tərəf tutulmağa, yuxarıdakı tərəf açılmağa meyillidir. Uzanmış vəziyyətdə siklin şişib-çəkilmə dərəcəsi arta bilər, yuxuda sikl daha uzun sürdüyü üçün isə bir tərəf daha uzun müddət tutulu qala bilər. Yataq otağının quru havası tutulma hissini artıra bilər; yataqda rast gəlinən ev tozu gənəsi kimi allergenlər də burnu şişirə bilər. Üstəlik, gündüz diqqətimiz başqa şeylərdə olduğu halda, gecə sakitlikdə yuxuya getməyə çalışarkən burnumuza daha çox fikir veririk. Buna görə çevriləndə tutulmanın tərəf dəyişməsi çox vaxt normaldır.

Hansı tərəfə uzanmalıyam? Burnunuzun bir tərəfi septum əyriliyi kimi struktur səbəbdən dardırsa, dar tərəf aşağıda qalacaq şəkildə böyrü üstə uzanmaq, yəni daha açıq tərəfin yuxarıda qalması çox vaxt nəfəs almağı rahatlaşdırır, çünki yuxarıda qalan tərəf açılmağa meyillidir. Əks tərəfə uzananda aşağıda qalan açıq tərəf şişir, yuxarıdakı dar tərəf də kifayət qədər açıla bilmir və burun tamamilə tutulmuş kimi hiss oluna bilər. Eyni tərəfdə uzun müddət qaldıqda sikl yenidən dəyişə bildiyi üçün gecə ərzində tərəf dəyişməyiniz təbiidir. Nəzərəçarpan darlıq yoxdursa, rahat olduğunuz vəziyyət kifayətdir. Xoruldayırsınızsa, arxası üstə deyil, böyrü üstə yatmaq adətən tövsiyə olunur (xorultu və yuxu apnoesi).

Əməliyyatdan sonra bu sikl yox olurmu? Xeyr, gözlənilən bu deyil; əməliyyatın məqsədi sikli aradan qaldırmaq yox, şikayətlərə səbəb olan struktur darlığı düzəltməkdir. Septoplastikadan əvvəl və sonra siklin öyrənildiyi bir araşdırmada siklin əməliyyatdan sonra da davam etdiyi və iki tərəf arasında daha bərabər paylandığı müşahidə edilib. Dar tərəf açıldıqda bir tərəf şişsə də, o biri tərəf havanı keçirə bildiyi üçün sikl adətən əvvəlki qədər hiss olunmur. Əməliyyatdan sonrakı ilk dövrdə burun daxilindəki şişkinlik və qabıqlanma səbəbindən bir müddət tutulmanın olması isə sağalmanın gözlənilən hissəsidir; nəfəs almadakı yaxşılaşma şişkinlik çəkildikcə aydınlaşır.

Uşaqlarda da olurmu? Burun sikli yenidoğulmuşlarda adətən olmur və ya nadir hallarda müşahidə edilir; uşaqlıq dövründə yaranır və yaşla dəyişir. Uşaqlarda sikllər böyüklərə nisbətən daha qısa ola bilər, bəzi uşaqlarda isə iki tərəf birlikdə şişib çəkilir. Buna görə uşağınızın burnunun gah bir tərəfinin, gah hər iki tərəfinin tutulu olması tək başına narahatlıq üçün əsas deyil. Daimi burun tutulması və ağzı açıq yatma, xorultu, yuxuda narahatlıq və ya uzun sürən burun axıntısı böyümüş adenoidi düşündürə bilər (uşaqlarda adenoid və badamcıq). Burnun yalnız bir tərəfindən gələn, pis qoxulu axıntı isə burna yad cisim düşdüyünə işarə edə bilər; bu halda müayinəni təxirə salmayın.

Burun açan sprey həll yoludurmu? Xeyr. Burun açan spreylər yalnız qısamüddətli rahatlıq verir. Burun sikli normal funksiya olduğu üçün onu dərmanla dayandırmağa ehtiyac yoxdur. Bu spreylər müntəzəm istifadə edildikdə təsiri keçdikcə burun daha çox tutula bilər və insan spreyi getdikcə daha tez-tez istifadə etməyə başlaya bilər (burun spreyi asılılığı). Uzananda tutulma sizi narahat edirsə, başınızı bir qədər qaldırmaq, uyğun tərəfə uzanmaq və burnu duzlu su ilə yumaq kimi sadə tədbirlər rahatlıq verə bilər; tutulma davam edirsə, səbəbin müayinə ilə müəyyən edilməsi uyğun müalicənin seçilməsini asanlaşdırır.

Bu məqalə yalnız ümumi məlumatlandırma məqsədi daşıyır; diaqnoz və müalicə üçün həkiminizə müraciət edin.